Vụ nầy càng làm dân chúng phẩn nộ và các Dân biểu Nghị sĩ đảng Dân Chủ cũng như một số nhà lập pháp Cộng Hòa hôm nay tuyên bố sẽ có biện pháp đưa đến tình trạng đóng cửa chính phủ khi thời hạn cấp ngân sách sẽ hết hạn ngày 30/1 sắp tới.
Khi thời hạn cấp ngân sách ngày 30/1 đến gần, Washington đang chuẩn bị cho một nghi thức quen thuộc: cuộc đối đầu về việc đóng cửa chính phủ. Nhưng lần này, mức độ rủi ro đã khác, và phép tính chính trị đã thay đổi căn bản. Đối với ban lãnh đạo Đảng Dân chủ, lựa chọn không còn chỉ là giữ cho chính phủ hoạt động. Đó là nhận ra một khoảnh khắc hiếm hoi khi nhu cầu đạo đức và chủ nghĩa thực dụng chính trị cứng rắn trùng khớp.
Đảng Dân chủ không nên sợ việc đóng cửa chính phủ. Thực tế, họ nên từ chối mở lại chính phủ cho đến khi Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) bị bãi bỏ. Trong khi lập trường này từng bị coi là cực đoan, thực tế năm 2026 cho thấy đây hiện là chiến lược thoát hiểm thực tế nhất cho cả hai đảng.
Trong nhiều năm, phong trào “bãi bỏ ICE” bị xem là nằm ở rìa chính trị. Ngày nay, nó phản ánh sự mệt mỏi của cử tri trung dung. Các cuộc thăm dò gần đây của The New York Times và Đại học Siena vẽ nên một bức tranh ảm đạm cho cơ quan này: 61% cử tri Mỹ hiện không tán thành chiến thuật của ICE, bao gồm 71% cử tri độc lập.
Các vụ giết Renee Good và Alex Pretti ở Minneapolis trong tháng này, cả hai đều được ghi lại bằng video và được phần lớn công chúng chứng kiến, đã trở thành điểm bùng nổ. Khi đa số người Mỹ, bao gồm một bộ phận đáng kể cử tri độc lập, xem chiến thuật của một cơ quan liên bang là không chính đáng và quá mạnh tay, cơ quan đó không còn có thể là công cụ hiệu quả cho an toàn công cộng.
Trong khi Đảng Cộng hòa trước đây bảo vệ ICE, cơ quan này đang trở thành “chất độc thương hiệu” đối với GOP. Dưới sức nặng của Chiến dịch Metro Surge, hình ảnh các đặc vụ liên bang quân sự hóa xuất hiện ở các vùng ngoại ô Mỹ đã khiến những cử tri dao động mà Đảng Cộng hòa cần để thắng cử bị xa lánh.
Đối với Đảng Cộng hòa, ICE hiện là một gánh nặng chính trị. Mỗi ngày có một đặc vụ liên bang bị quay lại trong các cuộc đối đầu nổi bật ở các thành phố như Minneapolis hay Portland, Maine, thông điệp “luật pháp và trật tự” của Đảng Cộng hòa bị làm suy yếu bởi thực tế về sự lạm quyền của liên bang. Bằng cách buộc đóng cửa chính phủ vì tài trợ cho ICE, Đảng Dân chủ sẽ cung cấp cho Đảng Cộng hòa một lối thoát khỏi chính sách ủng hộ mù quáng đang kéo tụt mức ủng hộ của họ.
Lập luận thực tế cho việc bãi bỏ không phải là chấm dứt an ninh biên giới, mà là thiết lập lại chính trị về vấn đề này. Bãi bỏ ICE cho phép phân bổ lại ngân sách của cơ quan này sang các cơ quan hiệu quả hơn, có trách nhiệm hơn và ít gây tranh cãi hơn.
Đề xuất gần đây của Dân biểu Seth Moulton (Đảng Dân chủ, bang Massachusetts) chuyển các khoản tiền này sang các tín dụng thuế của Đạo luật Chăm sóc Giá cả phải chăng (ACA) đã hết hiệu lực là một ví dụ điển hình của sự thay đổi thực dụng. Nó trao đổi một cơ quan nhiều xung đột, ít được ủng hộ để lấy những lợi ích hữu hình, phổ biến, giúp ổn định nền kinh tế. Sáp nhập các nhiệm vụ thiết yếu của ICE vào Bộ Tư pháp hoặc các vai trò thực thi truyền thống của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới sẽ loại bỏ văn hóa “hoạt động tự do” đã định hình cơ quan này, thay thế bằng sự giám sát chuyên nghiệp tiêu chuẩn.
Những người chỉ trích có thể chỉ ra khả năng thấp để thông qua một dự luật như vậy, do số phiếu cần thiết và khả năng Tổng thống Trump phủ quyết. Nhưng làm như vậy sẽ đặt tổng thống vào thế khó. Nếu ông phủ quyết một dự luật giảm phí bảo hiểm y tế cho hàng triệu người chỉ để bảo vệ một cơ quan mà chỉ những người ủng hộ MAGA cứng rắn nhất mới ủng hộ, ông sẽ trao thế chủ động lại cho đối thủ.
Phủ quyết không phải là ngõ cụt, mà là một cái bẫy. Nó sẽ buộc nhiều Thượng Nghị sĩ Cộng hòa ở các bang ôn hòa phải ghi nhận lập trường của mình. Họ sẽ phải giải thích với cử tri vì sao họ giữ chính phủ đóng cửa và khiến chăm sóc y tế đắt đỏ chỉ để bảo vệ một cơ quan liên bang bị cáo buộc chịu trách nhiệm về cái chết của hai công dân Mỹ và từ chối hợp tác điều tra địa phương.
Buộc phải bỏ phiếu vượt quyền phủ quyết mới là mục tiêu. Tôi nghi ngờ rằng nhiều người Cộng hòa đang âm thầm tìm kiếm chiến lược rút lui khỏi chiến thuật thực thi nhập cư của chính quyền, nhưng họ cần một cuộc khủng hoảng quản trị để có thể tách mình khỏi Tòa Bạch Ốc. Bằng cách giữ vững lập trường, Đảng Dân chủ cung cấp cấu trúc cho phép đó. Họ biến nó thành lựa chọn giữa bạo lực và hỗn loạn với quản trị thực tế, được tài trợ đầy đủ.
Đảng Dân chủ có lợi thế từ thời hạn ngày 30/1. Họ nên sử dụng nó để yêu cầu đóng băng hoàn toàn ngân sách cho ICE như một bước đệm tiến tới giải thể cơ quan này. Nếu chính phủ vẫn đóng cửa, trách nhiệm sẽ thuộc về những người chiến đấu để bảo vệ một cơ quan đang hoạt động với mức độ thiếu niềm tin không thể cứu vãn, và đang phát đi tuyên truyền thiếu minh bạch mà các chính trị gia Cộng hòa đang vật lộn để bảo vệ một cách mạch lạc.
Trong trò chơi poker chính trị đầy rủi ro của việc phân bổ ngân sách ở Washington, bạn chỉ đặt cược lớn khi bạn có bài mạnh. Với dư luận công chúng đang chuyển mạnh sang việc cải tổ căn bản thực thi nhập cư, Đảng Dân chủ không chỉ đang cầm một ván bài thắng — họ đang cầm ván bài duy nhất dẫn đến giải pháp ổn định lâu dài, trấn an công chúng mệt mỏi rằng pháp quyền vẫn tồn tại và nguyên tắc phân quyền một lần nữa được khôi phục.
Đảng Dân chủ sẽ đẩy nhanh các dự luật tài trợ không liên quan đến DHS
Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer (bang New York) tuyên bố hôm thứ Hai rằng các Thượng Nghị sĩ Dân chủ sẵn sàng đẩy nhanh việc thông qua năm dự luật tài trợ chính phủ — nhưng không bao gồm tài trợ cho Bộ An ninh Nội địa (DHS) — nhằm tránh việc một phần lớn chính phủ bị đóng cửa vào cuối tuần này.
“Đảng Dân chủ tại Thượng viện đã nói rõ rằng chúng tôi sẵn sàng nhanh chóng thúc đẩy năm dự luật phân bổ ngân sách tách biệt khỏi dự luật tài trợ cho DHS trước hạn chót ngày 30 tháng 1. Trách nhiệm ngăn chặn việc đóng cửa một phần chính phủ thuộc về Lãnh đạo Thượng viện John Thune và các Thượng Nghị sĩ Cộng hòa,” Schumer nói trong một tuyên bố, nhắc đến Lãnh đạo Đa số Thượng viện John Thune (Cộng hòa, bang South Dakota).
“Nếu Lãnh đạo Thune đưa năm dự luật này ra sàn Thượng viện trong tuần này, chúng ta có thể thông qua ngay lập tức. Nếu không, Đảng Cộng hòa sẽ lại phải chịu trách nhiệm cho một lần đóng cửa chính phủ nữa,” Schumer nói.
Thune hiện vẫn chưa nói rõ kế hoạch của mình để tránh việc đóng cửa một phần chính phủ. Các trợ lý của đảng Cộng hòa tại Thượng viện dự đoán ông sẽ thúc đẩy gói tài trợ gồm sáu dự luật đã được Hạ viện thông qua tuần trước, nhưng cuối tuần qua, phe Dân chủ thông báo họ sẽ chặn gói này trừ khi dự luật phân bổ ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa bị loại bỏ.
Cả hai viện Quốc hội đã thông qua sáu trong tổng số 12 dự luật tài trợ. Hạ viện đã thông qua sáu dự luật còn lại theo nhiều đợt, kèm theo một quy định gộp chúng thành một gói duy nhất để gửi lên Thượng viện.
Thune sẽ cần sự đồng thuận tuyệt đối để loại bỏ biện pháp tài trợ cho Bộ An ninh Nội địa khỏi gói dự luật, nhưng ông có thể đảm bảo tài trợ cho 96% hoạt động của chính phủ nếu thông qua năm dự luật phân bổ ngân sách còn lại tại Thượng viện trong tuần này.
Thượng viện vẫn cần thông qua các dự luật tài trợ cho các bộ: Quốc phòng, Lao động, Y tế và Dịch vụ Nhân sinh, Giáo dục, Giao thông Vận tải và Ngoại giao, cùng với các khoản tài trợ cho các hoạt động liên quan đến dịch vụ tài chính.
Thông thường, việc thông qua một dự luật phân bổ ngân sách tại Thượng viện mất ít nhất một tuần do nhiều thủ tục cần thiết. Nhưng Schumer cho biết tất cả các thành viên trong khối của ông sẵn sàng bỏ qua những trở ngại thủ tục này để đẩy nhanh việc thông qua cả năm dự luật chi tiêu không liên quan đến Bộ An ninh Nội địa.
DHS cho biết có video từ camera gắn trên người trong vụ bắn chết Pretti
Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) cho biết nhiều sĩ quan thuộc Cục Hải quan và Biên phòng (CBP) đã đeo camera gắn trên người trong vụ bắn chết người biểu tình Alex Pretti hôm thứ Bảy tại Minneapolis.
Theo một quan chức DHS nói với mạng đối tác của The Hill là NewsNation, các đoạn video từ nhiều góc quay khác nhau đang được các điều tra viên xem xét.
Sự phẫn nộ từ các nhà lập pháp, cựu tổng thống và công chúng đã bùng lên sau khi video do người dân quay lại cho thấy Pretti bị bắn trong lúc đang dùng điện thoại ghi hình.
Greg Bovino, chỉ huy cấp cao của Lực lượng Tuần tra Biên giới, cáo buộc rằng Pretti đã tiến gần các sĩ quan với một khẩu súng ngắn.
“Những nạn nhân là các đặc vụ Tuần tra Biên giới. Tôi không đổ lỗi cho họ,” Bovino nói trong một cuộc phỏng vấn hôm Chủ nhật với Dana Bash của CNN.
“Những nạn nhân là các đặc vụ Tuần tra Biên giới. Nghi phạm đã tự đặt mình vào tình huống đó,” ông nói thêm.
Trước làn sóng phẫn nộ, Tổng thống Trump đã cử “sa hoàng biên giới” Tom Homan tới Minnesota để đưa ra phản ứng “công bằng” trước các cuộc biểu tình gia tăng.
“Đêm nay tôi sẽ cử Tom Homan tới Minnesota. Ông ấy chưa từng tham gia trực tiếp ở khu vực đó, nhưng biết và thích nhiều người ở đó,” Trump viết hôm thứ Hai trên mạng xã hội Truth Social, đồng thời cho biết ông đã có cuộc điện đàm tốt với Thống đốc Minnesota Tim Walz (D) trước đó trong ngày.
“Tom cứng rắn nhưng công bằng và sẽ báo cáo trực tiếp cho tôi,” Trump viết thêm.
Tòa Bạch Ốc cho biết có 3 cuộc điều tra liên bang đang diễn ra sau vụ giết chết Pretti ở Minneapolis
Thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt hôm thứ Hai 26/1 cho biết có ba cuộc điều tra liên bang riêng biệt đang được tiến hành sau vụ bắn chết Alex Pretti hôm thứ Bảy 24/1 bởi một đặc vụ của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) tại Minneapolis.
“Như Tổng thống Trump đã nói hôm qua, chính quyền đang xem xét mọi vấn đề liên quan đến vụ nổ súng này, và chúng tôi sẽ để cuộc điều tra diễn ra,” bà Leavitt nói, đồng thời cho biết Bộ An ninh Nội địa (DHS) và FBI đang điều tra vụ việc, trong khi CBP tiến hành một “cuộc rà soát nội bộ”.
Cái chết của Pretti, 37 tuổi, hôm thứ Bảy đã làm dấy lên làn sóng phẫn nộ trên toàn quốc, và các Thượng Nghị sĩ Dân chủ cho biết họ sẽ bỏ phiếu chống lại gói tài trợ cho DHS khi thời hạn chót 30/1 để tránh chính phủ đóng cửa đang đến gần.
Một số Dân biểu Cộng hòa cũng tham gia cùng phe Dân chủ kêu gọi tiến hành một cuộc điều tra độc lập, khách quan về vụ bắn chết Pretti.
Sáng nay, ông Trump cho biết ông đã có cuộc gọi “hiệu quả” với Thống đốc bang Minnesota Tim Walz (Đảng Dân chủ) và sẽ cử “trùm biên giới” Tom Homan tới bang này để bắt đầu quản lý các hoạt động của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) tại đó.
Một thẩm phán liên bang ở Minneapolis hôm thứ Hai đã nghe các lập luận khi bang Minnesota kiện chính quyền Trump, cho rằng các chiến thuật truy quét nhập cư của chính quyền là vi hiến.
Tại Quốc hội tuần này, Hạ viện tạm nghỉ họp, nhưng Thượng viện vẫn làm việc và phải thông qua các dự luật chi tiêu để tránh việc chính phủ đóng cửa.
Hôm thứ Hai, ông Trump sẽ tổ chức các cuộc họp chính sách và tham gia một buổi phỏng vấn trên radio.
Bovino đối đầu với cả Đảng Cộng hòa và Dân chủ trên X sau vụ nổ súng mới nhất ở Minnesota
Gregory Bovino, chỉ huy cấp cao của Lực lượng Tuần tra Biên giới Hoa Kỳ (U.S. Border Patrol), đã “đối đầu” trực tuyến với cả các Dân biểu Dân chủ lẫn Cộng hòa sau một vụ nổ súng chết người khác ở Minneapolis do các cơ quan nhập cư liên bang thực hiện.
Trong một bài đăng vào thứ Bảy trên mạng xã hội X, Thượng Nghị sĩ Bill Cassidy (Cộng hòa - Louisiana) bày tỏ lo ngại về uy tín của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) và Bộ An ninh Nội địa (DHS), đồng thời kêu gọi “một cuộc điều tra liên bang và bang toàn diện” về vụ nổ súng gần đây.
Bovino đáp lại bài đăng của Cassidy trên X:
“Cùng một bang từ chối hợp tác với ICE bây giờ lại muốn ‘điều tra’? Thế còn việc điều tra một thị trưởng nhất định, người đã bảo cảnh sát chống ICE trên đường phố thì sao? Ông dường như không quan tâm đến điều đó – tại sao lại vậy, Thượng Nghị sĩ?”
Trước bài đăng trên X vào thứ Bảy của Dân biểu Eric Swalwell (Dân chủ - California), kêu gọi các sĩ quan ICE “nghỉ việc,” Bovino trả lời rằng ông “cũng đang nghĩ điều tương tự” với vị Dân biểu California này.
Các bài đăng của Bovino xuất hiện sau vụ nổ súng chết người vào thứ Bảy nhằm vào Alex Pretti, 37 tuổi, một y tá chăm sóc đặc biệt sống tại Minneapolis, do một sĩ quan của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP) thực hiện. Vụ nổ súng được chính quyền cho là hợp lý, khi Pretti được cho là đã tiếp cận họ với một khẩu súng ngắn bán tự động 9mm. Video từ hiện trường cho thấy Pretti đang cầm điện thoại.
Cái chết của Pretti xảy ra chỉ vài tuần sau vụ nổ súng chết người nhằm vào Renee Good bởi một sĩ quan ICE tại cùng thành phố. Trong suốt nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump, chương trình nhập cư của ông đã bị chỉ trích, nhưng cả hai vụ nổ súng này đã gây phẫn nộ mạnh mẽ đối với chính quyền về cách xử lý vấn đề nhập cư.
Dân biểu Thomas Massie (Cộng hòa - Kentucky), người gần đây ít thân với chính quyền Trump, viết trên X vào Chủ nhật:
“Mang theo vũ khí không phải là án tử, đó là quyền Thiên Chúa ban được Hiến pháp bảo vệ, và nếu bạn không hiểu điều này, bạn không nên làm việc trong lực lượng thực thi pháp luật hay chính quyền.”
Bovino đáp lại Dân biểu Kentucky:
“Tấn công lực lượng thực thi pháp luật không phải là một quyền như bạn muốn nó trở thành.”
Thượng Nghị sĩ Mark Kelly (Dân chủ - Arizona) cũng đăng trên X vào thứ Bảy, kêu gọi người theo dõi “tin vào những gì bạn thấy.”
“Alex Pretti đang cố gắng giúp một phụ nữ đứng dậy. Sau đó, các đặc vụ nhập cư đã tấn công, bắn và giết anh ấy. Đã đến lúc họ phải rời khỏi Minnesota.”
Bovino đáp lại Kelly:
“Ông có ở đó không? Lại kiểu ‘ngồi ghế sau chỉ đạo’ điển hình.”
The Hill đã liên hệ với các văn phòng của Kelly, Massie, Swalwell và Cassidy để xin bình luận.
Walz chỉ trích Noem, Trump vì “bôi nhọ” người đàn ông bị CBP bắn
Những gì đã xảy ra với Alex Pretti buộc chúng ta phải đối mặt với một sự thật rất khó chịu: khi câu chuyện chính thức sụp đổ dưới sức nặng của bằng chứng video, trách nhiệm giải trình mới là phép thử thực sự của nền dân chủ.
Alex Pretti là y tá chăm sóc đặc biệt tại bệnh viện VA Minneapolis. Sinh ra ở Illinois, lớn lên ở Green Bay, tốt nghiệp Đại học Minnesota. Một nhà nghiên cứu khoa học đã chọn nghề y tá. Một người hàng xóm. Một người yêu thiên nhiên và đạp xe thi đấu, theo lời bạn bè. Theo hồ sơ, anh sở hữu hợp pháp một khẩu súng và có giấy phép mang súng ở Minnesota.
Vào thứ Bảy, Alex Pretti đang cầm điện thoại ghi hình các nhân viên di trú liên bang thì các sĩ quan đã leo thang cuộc gặp gỡ. Nhiều video cho thấy anh bị xịt hơi cay, kéo ra giữa đường, ghì xuống đất và bị đánh. Một sĩ quan dường như lấy súng ra khỏi thắt lưng của Pretti trước khi nổ súng. Mười phát đạn trong chưa đầy năm giây.
Thế nhưng chỉ trong vài phút, các quan chức liên bang đã gọi anh là “khủng bố trong nước,” cho rằng anh có ý định “tàn sát” các sĩ quan. Câu chuyện này sụp đổ gần như ngay lập tức sau khi được đưa ra.
Cha mẹ Pretti đã nói thẳng:
“Alex là một người có trái tim nhân hậu, quan tâm sâu sắc đến gia đình và bạn bè, cũng như các cựu chiến binh Mỹ mà anh chăm sóc như một y tá ICU tại bệnh viện VA Minneapolis. Alex muốn tạo ra sự khác biệt trong thế giới này. Thật không may, anh sẽ không còn ở đây để thấy tác động của mình. Tôi không dùng từ ‘anh hùng’ một cách nhẹ nhàng, nhưng suy nghĩ và hành động cuối cùng của anh là để bảo vệ một người phụ nữ.”
Vấn đề là một khi một người bị bôi nhọ, ngay cả bằng chứng cũng khó theo kịp. Thống đốc Minnesota, Tim Walz, đã trực tiếp đề cập điều này.
“Những người quyền lực nhất thế giới, tổng thống, phó tổng thống, Greg Bovino, Kristi Noem kể cho bạn nghe những gì bạn đang chứng kiến — rằng đây là một kẻ khủng bố trong nước, điên cuồng, chạy về phía lực lượng thực thi pháp luật với ý định giết hàng loạt, bôi nhọ tên tuổi anh chỉ trong vài phút sau sự kiện này, sau đó đóng hiện trường, quét sạch bằng chứng, bất chấp lệnh tòa và không cho phép ai xem xét.”
Ông còn mở rộng quan điểm:
“Tôi không quan tâm bạn là người bảo thủ và giương cờ Donald Trump, là một libertarian với khẩu hiệu ‘Đừng chạm vào tôi,’ hay là một xã hội chủ nghĩa dân chủ của Mỹ — đây là một bước ngoặt. Nếu chúng ta không thể đồng ý rằng việc bôi nhọ một công dân Mỹ và làm ô danh mọi giá trị mà họ đứng lên bảo vệ, đồng thời yêu cầu chúng ta không tin vào những gì chúng ta đã thấy, tôi không biết phải nói gì hơn.”
Ngay cả ông bà Obama cũng lên tiếng, nhấn mạnh rằng các nhân viên thực thi pháp luật liên bang có công việc khó khăn, nhưng nhắc nhở cả nước:
“Nhưng người Mỹ kỳ vọng họ thực hiện nhiệm vụ một cách hợp pháp, có trách nhiệm, và hợp tác với các quan chức bang và địa phương để đảm bảo an toàn công cộng. Điều đó không xảy ra ở Minnesota.”
Họ chỉ trích các sĩ quan liên bang vì “hành xử vô trách nhiệm và sử dụng các chiến thuật dường như nhằm đe dọa, quấy rối, khiêu khích và gây nguy hiểm cho cư dân của một thành phố lớn Mỹ.”
Đối với người Mỹ gốc Phi, câu chuyện này cảm thấy đau đớn quen thuộc — những chiến thuật hung hăng trong những thời điểm cần giảm leo thang, các câu chuyện được viết ra trước khi có sự thật, và con người bị đối xử như tùy chọn.
Alex Pretti xứng đáng nhận được những gì mọi người đều xứng đáng: kiềm chế, sự thật và phẩm giá. Nếu chúng ta không thể đồng ý điều đó, bất kể chính trị, thì vấn đề lớn hơn một bi kịch. Nó liên quan đến việc ai được tin, ai được bảo vệ và liệu bằng chứng còn quan trọng ở Mỹ hay không.
Thuế quan thưởng cho sự kém hiệu quả. Đây là một cách tốt hơn.
Thuế quan đã trở lại trung tâm của cuộc tranh luận kinh tế ở Mỹ, khi việc sử dụng chúng ngày càng nhiều như một công cụ chính trị trùng với một phán quyết sắp tới của Tòa án Tối cao. Trong hơn 200 năm, Mỹ đã nhiều lần chuyển đổi nền kinh tế của mình trong khi hưởng lợi từ thương mại toàn cầu. Nhưng gần đây, chúng ta lại quay sang thuế quan — một cách kém hiệu quả để hỗ trợ các quy trình sản xuất có chi phí cao.
Những chính sách này có thể mang lại lợi ích chính trị ngắn hạn, nhưng cái giá phải trả là khả năng cạnh tranh dài hạn. Có một cách tốt hơn: trợ cấp giá có thời hạn cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, gắn với đầu tư vốn mới, nhằm giúp hiện đại hóa nền tảng công nghiệp của đất nước. Không giống như thuế quan, vốn thưởng cho sự kém hiệu quả và làm nó trở nên cố định, cách tiếp cận này duy trì áp lực cạnh tranh, đồng thời buộc doanh nghiệp phải giành lấy sự tồn tại của mình thông qua tăng năng suất.
Câu chuyện kinh tế của Mỹ là câu chuyện của sự tái sáng tạo. Năm 1800, 5 triệu người tạo ra khoảng 500 triệu USD hoạt động kinh tế; ngày nay, 350 triệu người tạo ra khoảng 30 nghìn tỷ USD. Tính theo giá thực, GDP bình quân đầu người đã tăng khoảng 45 lần — từ khoảng 2.000 USD lên 90.000 USD (theo giá năm 2025). Sự tăng trưởng này không phải ngẫu nhiên. Nó phản ánh việc doanh nghiệp liên tục nâng cấp công nghệ và tổ chức lại sản xuất khi cạnh tranh trong nước và quốc tế, với nhiều việc làm tốt hơn thay thế những việc làm bị mất do tiến bộ. Bảo vệ ngành công nghiệp bằng thuế quan làm chậm quá trình tạo việc làm và tăng năng suất này.
Đổi mới sáng tạo đã nhiều lần biến đổi nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ. Các phát minh cơ khí thay đổi nông nghiệp và sản xuất; cải tiến quy trình như dây chuyền lắp ráp và hệ thống “just-in-time” tăng quy mô và hiệu quả; chất bán dẫn mở ra kỷ nguyên số; và giờ đây AI đang biến đổi nền kinh tế một lần nữa. Mỗi làn sóng đổi mới đều dựa trên những lợi ích năng suất trước đó, cho thấy lợi ích tích lũy của việc áp dụng công nghệ liên tục.
Thương mại từ lâu đã củng cố tiến bộ này. Một số hàng hóa được sản xuất tốt hơn ở nơi khác do tài nguyên tự nhiên và hạn chế địa lý — cà phê và chuối là ví dụ rõ ràng. Nhưng thuế quan thì ngược lại: chúng khóa chặt sản xuất trong nước với chi phí cao và hoạt động như một loại thuế đối với hàng nhập khẩu trung gian và cuối cùng — làm tăng chi phí cho nhà sản xuất và người tiêu dùng trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Thuế quan cũng là một công cụ thô sơ để đối phó với các đối thủ được nhà nước hậu thuẫn, những nước sẵn sàng chịu lỗ lớn để thống trị các ngành chiến lược như đất hiếm và dược phẩm. Và có một nghịch lý trong các chính sách này. Khi thuế quan tạo ra nguồn thu lớn — như những người ủng hộ thường tuyên bố — thì đó thường là dấu hiệu cho thấy hàng nhập khẩu vẫn tràn vào và sản xuất trong nước chưa mở rộng đủ để thay thế. Theo nghĩa đó, doanh thu thuế quan không phải bằng chứng thành công; thường thì nó phản ánh vấn đề cơ bản vẫn tồn tại. Tệ hơn nữa, trong khi thuế quan khóa chặt chi phí nội địa cao, chúng lại khuyến khích các nước xuất khẩu giảm chi phí của họ.
Một con đường tốt hơn là thúc đẩy các chính sách đưa Mỹ trở lại tăng trưởng dựa trên đổi mới — không chỉ cho các tập đoàn AI nghìn tỷ đô, mà còn cho hàng triệu doanh nghiệp nhỏ và vừa, những doanh nghiệp sử dụng gần một nửa lực lượng lao động Mỹ. Mục tiêu nên là chuyển đổi, không phải bảo hộ: duy trì áp lực cạnh tranh trong khi cho doanh nghiệp thời gian và hỗ trợ để hiện đại hóa.
Đất nước nên áp dụng một chương trình chuyển tiếp, dựa trên quy tắc, trợ cấp giá tạm thời, trung lập theo ngành và được thiết kế để tăng tốc hiện đại hóa. Theo đề xuất này, chính phủ sẽ chi trả 90% khoảng chênh lệch giá giữa hàng nhập khẩu và giá nội địa cho doanh nghiệp đủ điều kiện trong 3 năm đầu, sau đó chi trả 75% trong 3 năm tiếp theo, dựa trên dữ liệu giá của Bộ Thương mại. Trợ cấp sẽ kết thúc sau 6 năm.
Chương trình sẽ giới hạn cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa có doanh thu tối đa 1 tỷ USD/năm. Mục tiêu là giúp các doanh nghiệp khả thi hiện đại hóa, không phải giữ cho doanh nghiệp thất bại tồn tại. Để đủ điều kiện, giá nội địa của doanh nghiệp không được cao hơn giá nhập khẩu quá 30%, hơi cao hơn mức thuế quan trung bình hiện tại. Trợ cấp sẽ bị giới hạn ở mức đủ để loại bỏ lỗ hoạt động, đảm bảo không có cam kết lợi nhuận. Để tiếp tục tham gia chương trình, doanh nghiệp phải tái đầu tư ít nhất một nửa khoản hỗ trợ năm đầu vào thiết bị mới hoặc đầu tư vốn khác. Bằng cách gắn hỗ trợ với đầu tư thực, mục tiêu là tăng năng suất bền vững, không phải cứu trợ tài chính ngắn hạn.
Cách tiếp cận này sẽ hiện đại hóa nền tảng công nghiệp mà không nhắm vào quốc gia cụ thể hoặc lựa chọn ngành thắng–thua theo ý chí chính trị. Để tránh tạo ra một chương trình vĩnh viễn khác, nó nên trung hòa ngân sách, với nguồn bù đắp từ cắt giảm chi tiêu hoặc tăng thuế.
Mỹ nhập khẩu khoảng 3 nghìn tỷ USD hàng hóa mỗi năm. Ước tính sơ bộ, giả sử các doanh nghiệp nhỏ và vừa lớn hơn có thể cạnh tranh với 1 nghìn tỷ USD hàng nhập khẩu và chương trình này chiếm 25% thị phần đó. Với mức chênh lệch giá tối đa 30%, trợ cấp năm đầu sẽ khoảng 75 tỷ USD, hỗ trợ vài nghìn doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp xúc với cạnh tranh nhập khẩu, sử dụng hơn 1 triệu lao động, trong khi vẫn bị ràng buộc bởi trần giá, giới hạn lỗ và yêu cầu đầu tư.
Sẽ vẫn có những tình huống chính phủ phải đối phó trực tiếp với các tác nhân xấu hơn — thông qua dự trữ chiến lược cho vật liệu và dược phẩm quan trọng, hợp đồng mua dài hạn, và trong trường hợp cực đoan, chấm dứt thương mại với một số thực thể nước ngoài cụ thể. Nhưng với phần lớn thương mại quốc tế, câu trả lời tốt hơn không phải là thuế quan hứa hẹn an ninh nhưng mang lại trì trệ. Một chương trình chuyển tiếp tạm thời dựa trên quy tắc sẽ đưa đất nước trở lại con đường đổi mới cạnh tranh — con đường mà Mỹ đã đi hơn hai thế kỷ — và cung cấp một lựa chọn thay thế có trách nhiệm tài khóa cho thuế quan, thúc đẩy tăng trưởng bền vững trên toàn nền kinh tế.
Đa số người dân cho rằng giáo dục và nhà ở là không thể chi trả
Một cuộc thăm dò mới cho thấy ngày càng nhiều người Mỹ cho rằng giáo dục và nhà ở là không thể chi trả so với các nhu cầu thiết yếu khác.
Khảo sát do The New York Times và Viện nghiên cứu Siena thực hiện, công bố hôm thứ Hai, cho thấy 58% người được hỏi cho rằng giáo dục là không thể chi trả, trong khi 26% nói rằng tương đối có thể chi trả và chỉ 8% cho rằng phần lớn là có thể chi trả.
Tỷ lệ thấp hơn một chút, 54% người được hỏi nói rằng họ không thể chi trả cho nhà ở, trong khi 31% nói rằng tương đối có thể chi trả và 13% nói rằng phần lớn là có thể chi trả.
Giáo dục và nhà ở là hai lĩnh vực bị xem là không thể chi trả bởi tỷ lệ người trả lời cao nhất. Ngoài ra, 47% cho rằng chăm sóc sức khỏe là không thể chi trả, 44% cho rằng việc nuôi gia đình là không thể chi trả, và dưới 30% cho rằng thực phẩm, hàng tạp hóa, tiện ích và giao thông vận tải là không thể chi trả khi xét riêng từng loại.
Vào tháng 11, Sáng kiến Dữ liệu Giáo dục báo cáo rằng chi phí học phí trung bình hàng năm tại các trường đại học công và tư bốn năm đã tăng lần lượt cao gấp 40 lần và 35 lần so với năm 1963.
Trong khi đó, chi phí nhà ở tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 12, cao hơn mức lạm phát chung là 2,7%, theo Cục Thống kê Lao động Mỹ.
Bộ Tài chính Mỹ cho biết năm 2024 rằng hơn 90% người Mỹ sống tại các quận/hạt nơi giá thuê nhà và giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập trung bình từ năm 2000 đến 2020. Bộ này cho rằng nhu cầu nhà ở đã vượt quá nguồn cung trong thế kỷ này.
Đầu tháng này, Tổng thống Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp yêu cầu chính quyền của ông mạnh tay với các nhà đầu tư Phố Wall mua nhà. Tuy nhiên, các ngôi nhà do nhà đầu tư Phố Wall mua chỉ chiếm khoảng 3% tổng số giao dịch mua nhà trong quý III năm 2025, theo nhà kinh tế trưởng của Redfin, Daryl Fairweather, nói với The Hill tuần trước.
Cuộc thăm dò của New York Times/Siena được tiến hành thông qua phỏng vấn điện thoại và tin nhắn với 1.625 cử tri đã đăng ký từ ngày 12–17 tháng 1, với sai số là 2,8 điểm phần trăm.
Tàu sân bay USS Abraham Lincoln ở Trung Đông, mở rộng lựa chọn quân sự của Trump chống Iran
Tàu sân bay USS Abraham Lincoln cùng ba chiến hạm hộ tống đã tiến vào khu vực Trung Đông, cung cấp cho Tổng thống Trump thêm sức mạnh quân sự nếu ông quyết định tấn công Iran.
USS Abraham Lincoln, được trang bị hệ thống phóng tên lửa phòng không tầm ngắn Mk 57 Mod3 Sea Sparrow và có khả năng mang các phi đội máy bay ném bom cùng máy bay cảnh báo sớm, cùng nhóm tác chiến của nó hiện đang thuộc khu vực Lực lượng Trung tâm Hoa Kỳ (Centcom), bao trùm khu vực Trung Đông, theo xác nhận của chỉ huy hôm thứ Hai.
Việc đưa tàu sân bay đến khu vực diễn ra trong bối cảnh Trump cảnh báo hôm thứ Năm rằng Mỹ đang gửi một “hạm đội” về phía Iran sau các cuộc biểu tình trên toàn quốc, nơi hàng nghìn người biểu tình đã bị chính quyền giết hại.
“Chúng tôi có một đội tàu lớn đang tiến về hướng đó,” tổng thống nói với các phóng viên trên khoang Air Force One. “Chúng tôi có một lực lượng lớn đang hướng về Iran. Tôi không muốn có chuyện gì xảy ra, nhưng chúng tôi đang theo dõi họ rất sát.”
Trong cuối tuần, Tư lệnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, Tướng Mohammad Pakpour, nói rằng quốc gia này đã “ngón tay trên cò súng” trước Mỹ sau cảnh báo của Trump.
“Vệ binh Cách mạng Hồi giáo và Iran thân yêu sẵn sàng hơn bao giờ hết, ngón tay trên cò súng, để thực hiện các mệnh lệnh và chỉ thị của Tổng Tư lệnh,” Pakpour nói vào thứ Bảy.
Trump đã kiềm chế việc cho phép tấn công Iran khi các cuộc biểu tình chống chế độ leo thang đầu tháng này, và tuần trước ông cho biết đã ngăn chặn lãnh đạo Iran treo cổ 837 người.
Hiện chưa rõ số người thiệt mạng vì các khu vực rộng lớn của quốc gia này đang bị cắt mạng Internet, nhưng Hãng Tin Hoạt Động Nhân Quyền (HRANA) đã báo cáo hơn 5.800 ca tử vong được xác nhận kể từ khi các cuộc biểu tình nổ ra vào cuối tháng 12.
USS Abraham Lincoln, một tàu sân bay lớp Nimitz chạy bằng năng lượng hạt nhân, có thể chứa hơn 5.000 nhân sự và mang các máy bay chiến tranh điện tử EA-18G Growler, tiêm kích F/A-18 và F-35C. Các tàu khu trục đi kèm của Hải quân có thể bắn tên lửa hành trình Tomahawk tầm xa.
7 người thiệt mạng trong vụ tai nạn máy bay phản lực ở Maine giữa cơn bão tuyết
Cục Hàng không Liên bang (FAA) hôm thứ Hai 26/1 cho biết 7 người đã thiệt mạng trong vụ rơi một máy bay phản lực tư nhân tại Maine, chỉ còn lại một người sống sót.
Các quan chức cho biết máy bay Bombardier Challenger 600 đã gặp nạn lúc 19:45 Chủ nhật, khi trên mặt đất có 10 inch tuyết, theo hãng Thông tấn Associated Press (AP).
FAA và Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia (NTSB) đang điều tra nguyên nhân của vụ việc.
Máy bay được đăng ký thuộc sở hữu của một công ty có cùng địa chỉ tại Houston với công ty luật chuyên về thương tích cá nhân Arnold & Itkin, theo AP. Các quan chức từ chối bình luận về điểm đến của máy bay.
“Một chiếc máy bay lộn ngược. Chúng tôi có một máy bay hành khách lộn ngược,” một người nói trong đoạn ghi âm của các kiểm soát viên không lưu, 45 giây sau khi máy bay cất cánh.
Một đội cứu hộ đã có mặt tại hiện trường chỉ trong vòng một phút, Giám đốc Sân bay Quốc tế Bangor, Jose Saavedra, cho biết trong buổi họp báo.
“Đối với chúng tôi, việc xử lý các sự kiện thời tiết là bình thường, và chúng tôi đã có đội ngũ tại hiện trường để ứng phó với tình hình thời tiết đang diễn ra,” Saavedra nói, đồng thời lưu ý rằng các chuyến bay thương mại và tư nhân khác vẫn đang hạ cánh và cất cánh trong thời điểm đó.
Vụ việc xảy ra khi máy bay đang rời Sân bay Quốc tế Bangor ở Quận Penobscot, Maine, và máy bay đã bốc cháy sau khi rơi, theo AP.
Sân bay sẽ đóng cửa đến khoảng trưa thứ Tư.
Tháng Một, chứ không phải tháng Tư, có thể là tháng tàn nhẫn nhất
Năm 1922, khi Chiến tranh Thế giới thứ nhất vẫn còn in đậm trong tâm trí quá nhiều người, nhà thơ người Anh gốc Mỹ T.S. Eliot đã viết trong “The Waste Land” rằng “Tháng Tư là tháng tàn nhẫn nhất.” Nhưng hiện nay ở Mỹ, tháng Một có thể là tàn nhẫn nhất trong tất cả.
Tại sao? Bởi tháng Một là điểm hội tụ của ba lực lượng gây gián đoạn và phá hoại mạnh mẽ.
Lực lượng đầu tiên là hạn chót ngân sách. Nghị quyết tiếp tục (continuing resolution) sẽ hết hạn vào cuối tháng. Việc Thượng viện nghỉ họp tuần trước không phải là dấu hiệu tốt. Giả sử Quốc hội không thể đạt thỏa thuận và rơi vào bế tắc, chính phủ sẽ lại đóng cửa, có thể kéo dài hơn 43 ngày hồi mùa thu năm ngoái.
Mặc dù không ai muốn điều này xảy ra lần nữa, nhưng Đảng Dân chủ và Cộng hòa có thể không thể thỏa hiệp về những chương trình nào nên cắt giảm hay cấp ngân sách. Chăm sóc sức khỏe rõ ràng là vấn đề “khổng lồ”. Việc tăng mạnh chi phí bảo hiểm y tế đã xảy ra, khiến đây trở thành vấn đề cực kỳ nhạy cảm, có tác động chính trị giống như một quả bom nhiệt hạch.
Điều mà mọi người không hiểu là tác hại hiểm độc mà một nghị quyết tiếp tục gây ra. Sự không chắc chắn về thời điểm ngân sách đầy đủ được phê chuẩn và ký thành luật khiến việc lập kế hoạch gần như không thể đối với nhánh hành pháp.
Mỗi ngày nghị quyết tiếp tục có hiệu lực, chính phủ mất khoảng 15% sức mua. Trong thế giới doanh nghiệp, bất kỳ công ty nào hoạt động theo cách này sẽ phá sản. Nhưng đây là cách chính phủ chúng ta vận hành, dù nghe thật khó tin.
Và vào cuối tháng, lực lượng phá hoại thứ hai bắt đầu “kích hoạt” — hoặc trong trường hợp này, không xảy ra. Vào ngày 5/2, Hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân New START sẽ hết hạn vĩnh viễn. New START giới hạn số lượng vũ khí hạt nhân chiến lược của Mỹ và Nga ở mức 1.550 đầu đạn mỗi bên. Hiệp ước này không thể gia hạn, dù Moscow và Washington có thể tôn trọng các giới hạn đó.
Điều này không giống như một văn bản pháp lý. Nga, vốn đã không tuân thủ New START từ năm 2022, có thể dễ dàng tăng số lượng đầu đạn hơn Mỹ. Và việc chính quyền Trump nhấn mạnh vào hệ thống phòng thủ Golden Dome, có thể chống hầu hết hoặc toàn bộ các cuộc tấn công vào Mỹ, sẽ gần như chắc chắn khiến Moscow tăng số lượng đầu đạn và hệ thống phóng hạt nhân.
Chúng ta có thực sự muốn một cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân khác, đặc biệt khi việc thay thế lực lượng tàu ngầm, tên lửa và máy bay ném bom sẽ tốn hàng trăm tỷ, nếu không muốn nói là hàng nghìn tỷ đô la? Câu trả lời có lẽ rõ ràng.
Sau đó là Greenland, lực lượng thứ ba. Tổng thống Donald Trump từ lâu cho rằng Greenland là then chốt đối với phòng thủ Mỹ. Tuy nhiên lập luận của ông không hiển nhiên. Ý tưởng rằng Bắc Cực trở nên chiến lược quan trọng hơn do băng tan và các tuyến đường biển mới giảm đáng kể chi phí vận chuyển là hợp lý. Nhưng Mỹ đã sở hữu Alaska ở Bắc Cực, đồng thời gần như không giới hạn việc tăng lực lượng ở Greenland theo hiệp ước năm 1951. Nga và Trung Quốc hiện chưa tham gia nhiều.
Khi Trump đe dọa sử dụng quân đội để chiếm Greenland, thị trường chứng khoán phản ứng với những tổn thất lớn. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới tuần trước, Trump đã rút lại đe dọa can thiệp quân sự. Nhưng thiệt hại đã xảy ra, dù thị trường sau đó hồi phục. Điều 5 của NATO quy định một cuộc tấn công vào một thành viên được coi là tấn công vào tất cả. Greenland, thuộc Đan Mạch, là thành viên NATO. Liệu ai đó trong Tòa Bạch Ốc đã thông báo cho tổng thống về hậu quả của mối đe dọa này chưa? Có lẽ là không.
Vấn đề này giờ đã được giải quyết, nhưng phản ứng của các thành viên NATO châu Âu không thể đảo ngược. Đây không phải là năm 1956, khi các đồng minh NATO là Anh và Pháp, cùng Israel, chiếm kênh đào Suez và đánh bại quân đội Ai Cập. Tổng thống Dwight D. Eisenhower đã khiển trách các đồng minh NATO của Mỹ và lực lượng xâm lược đã rút đi. Liên minh bị xáo trộn theo hệ quả.
Hiện tại, đe dọa xâm lược Greenland cũng đã làm chấn động liên minh. Lý do đơn giản: Đồng minh không còn tin vào Mỹ dưới thời Trump. Và điều này có thể không khắc phục được, dù ai được bầu làm tổng thống năm 2028. Trump, với việc mời Tổng thống Nga Vladimir Putin tham gia hội đồng hòa bình Gaza, có thể làm được điều mà năm lãnh đạo Liên Xô và ba lãnh đạo Nga thất bại: kết thúc liên minh NATO.
Kiểm soát vũ khí, ngân sách và Greenland là những đồng minh bất thường nhưng thách thức nước Mỹ. Kết quả ra sao vẫn là một quá trình đang diễn ra. Nhưng tôi không tin mọi chuyện sẽ kết thúc tốt đẹp.
California kiện chính quyền Trump về việc phê duyệt các đường ống dẫn dầu gần bờ biển
California đã kiện chính quyền Trump vì việc phê duyệt các đường ống dẫn dầu gần bờ biển của bang trong bối cảnh Tòa Bạch Ốc thúc đẩy mở rộng khai thác dầu tại khu vực này.
California lập luận rằng các động thái của chính quyền Trump nhằm khởi động lại các đường ống này vi phạm quyền kiểm soát của bang đối với các phương tiện vận chuyển.
“Trong nỗ lực chiếm quyền lực phi pháp mới nhất, Chính quyền Trump đang bất hợp pháp tuyên bố quyền lực liên bang độc quyền đối với hai đường ống dẫn dầu trên đất liền của California,” Tổng Chưởng lý California Rob Bonta cho biết trong một tuyên bố bằng văn bản.
“California đã chứng kiến trực tiếp những tác động tàn khốc về môi trường và sức khỏe cộng đồng do các vụ tràn dầu ven biển — thế nhưng Chính quyền Trump sẽ không từ bỏ bất cứ điều gì để né tránh quy định của bang vốn bảo vệ chống lại những thảm họa này,” Bonta nói thêm.
Các đường ống bị tranh cãi thuộc sở hữu của Sable Offshore, công ty khai thác dầu ngoài khơi bờ biển California.
Trước đó, khi còn do một công ty khác vận hành, các đường ống này đã bị đóng cửa vào năm 2015 sau một vụ tràn dầu chảy ra Thái Bình Dương và ảnh hưởng tới các bãi biển.
Chính quyền Trump đã tìm cách mở rộng khai thác dầu ngoài khơi, bao gồm khu vực ngoài khơi bờ biển California. Họ đề xuất cấp các hợp đồng thuê mới cho phép các công ty khai thác, đánh dấu lần đầu tiên trong hơn ba thập kỷ có quyền khai thác mới được cấp ngoài khơi bang này.
Chính quyền cho hãng Associated Press biết rằng việc phê duyệt này “sẽ mang lại năng lượng Mỹ rất cần thiết cho một bang có giá xăng cao nhất cả nước.”
Chống lại tham vọng quyền lực của Trump không phải là chuyện chính trị, mà là bảo vệ nền dân chủ
Cuộc điều tra hình sự đầy lo ngại đối với Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Jerome Powell về những cải tạo tốn kém tại trụ sở Fed đã gây ra phản ứng mạnh mẽ vượt qua ranh giới chính trị, bởi vì nó đe dọa đến tính độc lập của ngân hàng trung ương. Thật không may, cuộc tấn công của Tổng thống Trump vào Fed chỉ là một phần trong tham vọng giành quyền lực lớn hơn mà chưa gây ra phản ứng tương tự.
Nền dân chủ và tương lai của chúng ta phụ thuộc không chỉ vào việc phản đối những hành động liều lĩnh của Trump, mà còn vào việc công chúng hiểu rằng việc chống Trump không phải là một cuộc chiến đảng phái mà là một cuộc chiến về tương lai của nền dân chủ.
Khi tôi thành lập tổ chức phi đảng phái của mình gần 25 năm trước, việc tìm kiếm các đối tác và lãnh đạo từ mọi khuynh hướng chính trị đồng ý với sứ mệnh giúp xây dựng một chính phủ tốt hơn bằng cách hỗ trợ nhân viên liên bang để các cơ quan có thể đáp ứng hiệu quả nhu cầu của người dân Mỹ không phải là điều khó khăn.
Chúng tôi chưa bao giờ nghi ngờ rằng dù các nhà lãnh đạo chính trị mà chúng tôi làm việc chặt chẽ — cả Cộng hòa và Dân chủ — có thể bất đồng về quy mô và vai trò của chính phủ liên bang, họ luôn đồng ý rằng bất cứ điều gì chính phủ làm, thì nên làm tốt và vì lợi ích của nhân dân.
Trong năm vừa qua, Trump đã phá vỡ sự đồng thuận cơ bản này. Ông ta bác bỏ giả định rằng chính phủ tồn tại để phục vụ lợi ích công. Ông ta từ chối quan niệm 140 năm tuổi rằng nhân viên liên bang nên được tuyển dụng dựa trên năng lực và kinh nghiệm, chứ không phải dựa trên lý do chính trị. Ông ta từ chối cả ý tưởng rằng phục vụ công là một nỗ lực xứng đáng và cần thiết.
Thay vào những niềm tin lâu đời đó, Trump đã xây dựng một nhiệm kỳ tổng thống theo hình ảnh riêng của ông ta, với quyền lực không bị kiềm chế, làm giàu cho bản thân và các đồng minh, và trừng phạt vô tận những kẻ mà ông ta cho là đối thủ. Đây là con đường dẫn đến một tổng thống mang tính đế chế.
Trước tất cả điều này, tổ chức của tôi và tôi thường phải làm điều mà trong suốt 25 năm qua, với rất ít ngoại lệ, chúng tôi kiên quyết tránh: lên tiếng công khai chống lại hành động của tổng thống và chính quyền, như nhiều nhà lập pháp và lãnh đạo tài chính gần đây đã làm với Cục Dự trữ Liên bang.
Sự phản đối của chúng tôi không xuất phát từ chính trị, mà là nỗ lực cảnh báo về những tổn hại đang gây ra cho các thể chế dân chủ trung ương của quốc gia, bao gồm việc chính trị hóa bộ máy công vụ và làm cạn kiệt một cách tùy tiện chuyên môn và tài năng không thiên vị.
Chúng tôi đã phản đối nỗ lực của Trump trong việc chiếm đoạt vai trò của Quốc hội bằng cách từ chối chi tiêu ngân sách được phê duyệt, và chúng tôi cũng lên tiếng chống lại việc đóng cửa và phá hoại các cơ quan một cách tùy tiện, cũng như việc sử dụng lực lượng pháp luật để trừng phạt đối thủ. Chúng tôi không đứng về phe chính trị nào, mà phản đối vì một nền dân chủ lành mạnh đòi hỏi chính phủ phải có khả năng thực hiện công việc của mình trong khi tôn trọng pháp luật và nguyên tắc phân quyền.
Trump đã thành công một phần trong việc phá hủy vì ông ta sử dụng ngôn ngữ thay vì các nguyên tắc cơ bản của chính phủ tốt để che đậy tham vọng quyền lực của mình. Ông ta nói ông ta đang chống lãng phí và gian lận trong khi chính ông ta đang gây ra chúng. Ông ta nói ông ta ngăn chặn việc vũ khí hóa chính phủ, trong khi thực chất đang theo đuổi điều đó.
Lấy ví dụ việc sa thải nhân viên liên bang và nỗ lực thay thế các chuyên gia lâu năm bằng những người trung thành chính trị. Trước khi Trump trở lại nhiệm sở năm 2025, một cuộc khảo sát của tổ chức tôi cho thấy 87% người Mỹ — Dân chủ, Cộng hòa và độc lập — đồng ý rằng “một bộ máy công vụ phi đảng phái quan trọng cho một nền dân chủ Mỹ mạnh mẽ.” Ngày nay, con số đồng ý chỉ còn 66%, giảm mạnh chủ yếu do mất ủng hộ từ Cộng hòa và độc lập.
Trump đã thành công trong việc giữ các Dân biểu Cộng hòa đoàn kết trong thời gian chính phủ đóng cửa vào tháng 10 và 11 dưới danh nghĩa đảng phái, trong khi thực hiện nỗ lực trừng phạt những kẻ ông ta coi là đối thủ, giữ lại quỹ liên bang từ các thành phố không hợp tác, sa thải công chức và đe dọa không trả lương cho nhân viên liên bang bị tạm nghỉ. Bề ngoài, điều này có vẻ như trò chơi chính trị, nhưng thực chất không liên quan gì đến đảng phái. Đây là ví dụ khác về việc Trump trừng phạt đối thủ, bao gồm cả bộ máy liên bang mà ông ta coi là trở ngại đối với tầm nhìn về một tổng thống toàn năng.
Cách phản ứng đúng với nỗ lực của Trump sử dụng danh nghĩa đảng phái để tích lũy quyền lực cá nhân và làm suy yếu chính phủ vì lợi ích riêng là bác bỏ cách ông ta định nghĩa vấn đề. Nhân viên liên bang từ chức thay vì thực hiện những hành động mà họ coi là phi pháp hoặc phi đạo đức không phải vì họ là người Dân chủ. Họ làm vậy vì họ là người ủng hộ nền dân chủ.
Cuộc chiến để ngăn chặn sự trượt dốc của chúng ta về chế độ độc tài bắt đầu bằng việc tất cả chúng ta nhận thức và phân biệt rõ ràng điều này.
HẠNH DƯƠNG
Tổng hợp.
www.Vietpressusa.us