Có những "người bạn" thế này: Trung Quốc là đồng minh hay kẻ "ăn thịt" kinh tế của Nga?

VietPress USA (25/12/2025): Về bề ngoài, mối liên kết giữa Moscow và Bắc Kinh chưa bao giờ tỏ ra bền chặt hơn thế. Trong chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Vladimir Putin vào tháng 9 năm 2025, những lời ca ngợi ngoại giao đã lên đến đỉnh điểm. Gọi Chủ tịch Tập Cận Bình là "người bạn thân thiết", ông Putin khẳng định quan hệ song phương đang ở mức "cao chưa từng có". Khi các lệnh trừng phạt của phương Tây cắt đứt Nga khỏi các thị trường truyền thống, Trung Quốc đã xuất hiện như một "phao cứu sinh" sống còn, thúc đẩy kim ngạch thương mại song phương đạt con số kinh ngạc 245 tỷ USD vào năm 2024.

Trung Quốc là đồng minh hay kẻ "ăn thịt" kinh tế của Nga


Tuy nhiên, đằng sau những nụ cười và những ly rượu mừng là một thực tế giao dịch lạnh lùng, cho thấy Nga có thể đang đánh đổi chủ quyền kinh tế dài hạn để lấy sự tồn tại ngắn hạn.

"Con ngựa thành Troy" của hàng hóa nhập khẩu Trung Quốc

Mặc dù dòng hàng hóa Trung Quốc giúp kệ hàng tại Nga luôn đầy ắp, nhưng chúng đồng thời cũng đang "ăn thịt" các ngành công nghiệp nội địa của nước này. Ngành sản xuất ô tô, từng là niềm tự hào quốc gia, hiện đang rơi vào một "vòng xoáy tử thần".

AvtoVAZ, nhà sản xuất dòng xe Lada biểu tượng, đã buộc phải cắt giảm sản lượng gần một nửa, áp dụng tuần làm việc 4 ngày ảm đạm để duy trì sự tồn tại.

Kamaz, gã khổng lồ xe tải hạng nặng của Nga, cũng không khá khẩm hơn khi nhu cầu sụt giảm tới 60% do các lựa chọn thay thế giá rẻ, đầy ắp công nghệ từ Trung Quốc tràn ngập thị trường.

Moscow đã cố gắng đáp trả bằng cách tăng phí nhập khẩu và cấm một số mẫu xe tải Trung Quốc, nhưng những biện pháp này có vẻ như "muối bỏ bể". Nga đang nhận ra rằng "người bạn thân nhất" cũng chính là đối thủ tàn nhẫn nhất, biến thị trường Nga thành nơi tiêu thụ hàng dư thừa của Trung Quốc.

Một cuộc chiến thương mại một chiều

Sự bất đối xứng này không chỉ dừng lại ở các đại lý ô tô. Bất chấp quan hệ đối tác "không giới hạn", Bắc Kinh đã thể hiện sự sẵn sàng lạnh lùng khi gây sức ép lên Moscow ở những điểm yếu nhất:

Trục lợi năng lượng: Trung Quốc tận dụng vị thế là người mua lớn duy nhất còn lại của Nga để đòi hỏi mức "chiết khấu hữu nghị" cho dầu và khí đốt, ép giá xuống thấp hơn nhiều so với giá thị trường toàn cầu.

Chủ nghĩa bảo hộ chọn lọc: Trong khi Nga tha thiết tìm kiếm cơ hội tiếp cận thị trường, Trung Quốc lại áp thuế trở lại với than Nga vào đầu năm 2024 và tiếp tục chặn các mặt hàng nông sản chủ lực như lúa mì và lúa mạch với lý do "kiểm dịch" – một đòn tâm lý chiến kinh tế kinh điển của Bắc Kinh.

Sự khô hạn đầu tư: Đáng nói nhất là sự sụp đổ của các khoản đầu tư thực tế. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) hàng năm từ Trung Quốc vào Nga đã héo mòn từ mức khiêm tốn 1,2 tỷ USD xuống còn vỏn vẹn 400 triệu USD. Các hợp tác công nghệ cao gần như không tồn tại, khiến Nga "đói" chip và các thiết bị chính xác cần thiết để hiện đại hóa nền kinh tế.

Những lời hứa suông và các dự án "ma"

"Nghĩa địa" của các siêu dự án Nga-Trung thất bại đang ngày một lớn dần. Dự án máy bay thân rộng CR929, từng được kỳ vọng sẽ phá vỡ thế độc quyền của Boeing và Airbus, đã chứng kiến Nga bị gạt sang lề. Đường sắt cao tốc Moscow–Kazan và nhà máy lọc dầu Tianjin vẫn đóng băng trong sự bế tắc của các thủ tục hành chính.

Ngay cả đường ống "Sức mạnh Siberia 2" đầy kỳ vọng cũng chỉ là biểu tượng cho sự tuyệt vọng của Nga. Trong khi Gazprom nhanh chóng thông báo về một thỏa thuận sau hội nghị thượng đỉnh tháng 9/2025, Bắc Kinh vẫn im lặng một cách đáng ngờ, từ chối cam kết về sản lượng hoặc mức giá mà Nga cần để dự án có lãi. Như cựu quan chức Nga Vladimir Milov đã nhận định sắc sảo: "Trung Quốc đang lợi dụng Nga vì họ biết Nga không còn lựa chọn nào khác."

Kết luận: Cái giá đắt của tình "hữu nghị"

Sự mỉa mai trong chiến lược hiện tại của Điện Kremlin là rất rõ ràng. Trong nỗ lực "xoay trục sang phía Đông" để thoát khỏi ảnh hưởng của phương Tây, Nga dường như đã đánh đổi vị thế tại châu Âu để trở thành một "đối tác cấp dưới" – hoặc tệ hơn, một thuộc địa cung cấp tài nguyên của Trung Quốc.

Trên giấy tờ, liên minh này là một pháo đài. Nhưng trong thực tế, đó là một sự sắp đặt lệch lạc, nơi Trung Quốc thu hoạch tất cả các phần thưởng chiến lược trong khi nền công nghiệp của Nga dần bị rỗng tuếch. Đúng như câu nói: Với những "người bạn" như thế này, ông Putin có lẽ không cần thêm kẻ thù nào nữa để chứng kiến tham vọng siêu cường của mình dần tan biến.



Tom
www.Vietpressusa.us