VietPress USA (08/3/2026): Ngày hôm nay Chủ Nhật, 08/3, nước Cộng hòa Hồi giáo Iran chính thức công bố con trai của cố lãnh tụ Ayatollah Ali Khamenei là Mojtaba Khamenei đã được Hội đồng gồm 88 Giáo sĩ Hồi giáo bầu chọn là tân lãnh đạo Iran trong hiện tình chiến cuộc đang leo thang giữa Mỹ và Israel tấn công chống Iran.
Cùng lúc đó, trong ngày Chủ Nhật 08/3, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (U.S. Central Command – Centcom) công bố thêm một quân nhân Mỹ là người thứ bảy đã thiệt mạng trong cuộc xung đột với Iran.
Centcom viết trên nền tảng mạng xã hội X rằng quân nhân này qua đời “do các vết thương nhận được trong những cuộc tấn công ban đầu của chính quyền Iran trên khắp Trung Đông” vào ngày 1/3. Theo Centcom, người này đã bị thương nặng tại hiện trường trong một cuộc tấn công của Iran nhằm vào quân đội Mỹ ở Saudi Arabia.
Trước đó, sáu binh sĩ thuộc Lực lượng Dự bị Lục quân Mỹ cũng đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran vào một trung tâm điều hành tạm thời tại Kuwait vào Chủ nhật tuần trước01/3. Sáu quân nhân gồm:
- Trung sĩ nhất Nicole Amor (White Bear Lake, bang Minnesota)
- Đại úy Cody Khork (Lakeland, bang Florida)
- Trung sĩ nhất Noah Tietjens (Bellevue, bang Nebraska)
- Trung sĩ Declan Coady (Des Moines, bang Iowa)
- Thiếu tá Jeffrey O’Brien (Indianola, bang Iowa)
- Chuẩn úy cấp ba Robert Marzan
Thi thể của sáu quân nhân này đã được đưa về Mỹ trong một lễ tiếp nhận trang trọng tại Căn cứ Không quân Dover, bang Delaware, vào thứ Bảy hôm qua 07/3.
Quân đội hiện tạm thời chưa công bố danh tính của quân nhân thứ bảy trong vòng 24 giờ để thông báo cho người thân gần nhất của họ trước.
Trong khi các chiến dịch phối hợp giữa Mỹ và Israel tấn công Iran bước sang tuần thứ hai, các quan chức Mỹ đã cảnh báo rằng số thương vong của Mỹ có thể sẽ tăng lên. Tổng thống Donald Trump cho biết ngay ngày sau khi chiến dịch bắt đầu rằng rất có thể sẽ có thêm binh sĩ thiệt mạng.
“Đáng buồn là có thể sẽ còn nhiều người nữa trước khi cuộc chiến kết thúc. Đó là thực tế,” tổng thống nói.
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cũng nói với các phóng viên hôm thứ Hai rằng “một chiến dịch có quy mô như thế này sẽ bao gồm thương vong.”
Tính đến thứ Bảy, các cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Iran cũng đã khiến hơn 1.200 người Iran thiệt mạng, trong đó có ít nhất 194 trẻ em, theo Cơ quan Tin tức Các Nhà hoạt động Nhân quyền.
Đáp trả các cuộc tấn công — vốn cũng khiến Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei cùng nhiều quan chức chính trị và quân sự cấp cao khác thiệt mạng — Iran và các lực lượng đồng minh đã tiến hành các cuộc tấn công vào Israel và nhắm vào các căn cứ quân sự cũng như đại sứ quán Mỹ trong khu vực, bao gồm tại Bahrain, Iraq, Jordan, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Saudi Arabia.
“Hãy để cuộc điều tra làm rõ vụ tấn công trường nữ sinh Iran”
Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz kêu gọi công chúng chờ kết quả điều tra về vụ tấn công chết người nhằm vào một trường nữ sinh ở Iran vào tuần trước.
“Hãy để cuộc điều tra diễn ra và làm rõ sự việc,” Waltz nói với người dẫn chương trình Kristen Welker trên chương trình “Meet the Press” của NBC.
Hiện Mỹ và Israel đều chưa nhận trách nhiệm về vụ tấn công tại Minab, Iran, khiến ít nhất 165 em nữ sinh thiệt mạng tính đến thứ Sáu, trong đó có nhiều trẻ em, theo Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran.
Tuy nhiên, các phân tích do The New York Times và CNN thực hiện cho thấy khả năng Mỹ là bên thực hiện vụ tấn công, trong khi hai quan chức Mỹ nói với Reuters rằng các nhà điều tra quân sự cũng tin rằng điều đó có thể là đúng.
Thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt nói với các phóng viên hôm thứ Tư rằng Ngũ Giác Đài đang điều tra vụ việc và khẳng định Mỹ “không nhắm mục tiêu vào dân thường.”
Waltz, một cựu sĩ quan Lực lượng Đặc nhiệm Lục quân từng phục vụ tại Afghanistan, cũng lặp lại phát biểu này.
“Chúng tôi không bao giờ cố ý tấn công dân thường,” đại sứ nói hôm Chủ nhật. “Nếu dân thường bị thương, đó luôn là tai nạn.”
Ông cũng cáo buộc Iran và các lực lượng ủy nhiệm cất giấu kho vũ khí và thiết bị quân sự trong bệnh viện và trường học, đồng thời cho rằng chính quyền Iran “đã thảm sát chính người dân của mình trên quy mô công nghiệp.”
Theo hãng truyền thông Iran International có trụ sở tại Anh, lực lượng an ninh Iran đã giết hơn 36.500 người trong cuộc đàn áp các cuộc biểu tình trên toàn quốc vào tháng 1/2026 vừa qua.
Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump hôm thứ Bảy 07/3 cáo buộc Iran đã thực hiện vụ tấn công. Ông nói với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One rằng cuộc tấn công là “không chính xác.”
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, đứng cạnh Trump, cho biết Ngũ Giác Đài đang điều tra và khẳng định “bên duy nhất nhắm vào dân thường là Iran.”
Waltz nói Trump “sẽ không bao giờ loại trừ các lựa chọn” về việc đưa bộ binh vào Iran
Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz cho biết hôm Chủ nhật rằng Tổng thống Donald Trump chưa loại trừ khả năng triển khai bộ binh tới Iran, trong bối cảnh các cuộc không kích chung giữa Mỹ và Israel nhằm vào quốc gia Trung Đông này đã bước sang tuần thứ hai.
“Tôi sẽ không đi trước các cuộc thảo luận đó. Nhưng tôi có thể nói rằng, không giống các người tiền nhiệm của ông ấy — cả Barack Obama và Joe Biden — Tổng thống Trump sẽ không bao giờ loại bỏ các lựa chọn khỏi bàn,” Waltz nói với người dẫn chương trình Kristen Welker trên chương trình Meet the Press của NBC.
Waltz nói thêm rằng Mỹ có binh sĩ và các nguồn lực “tập trung vào việc thu giữ vũ khí hủy diệt hàng loạt nếu cần thiết và nếu được lệnh.” United States Central Command cho biết trên mạng xã hội X (Twitter) hôm thứ Sáu 06/3 rằng lực lượng của họ đã nhắm mục tiêu vào các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của Iran, tàu hải quân, các địa điểm tên lửa đạn đạo và trụ sở của Islamic Revolutionary Guard Corps.
Tuy nhiên, theo Iranian Red Crescent Society, các cuộc không kích của Mỹ và Israel đã làm hư hại gần 9.700 đơn vị dân cư tại Iran.
Hossein Kermanpour, người đứng đầu bộ phận quan hệ công chúng của Iran Ministry of Health and Medical Education, cũng viết trên X hôm Chủ nhật rằng các cuộc tấn công đã khiến hơn 1.200 người Iran thiệt mạng kể từ khi xung đột bắt đầu vào ngày 28/2.
Hôm thứ Bảy, Trump cho biết ông “có thể” sẽ gửi lực lượng bộ binh tới Iran. Bảy binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng kể từ khi cuộc chiến bắt đầu cho đến hôm nay, do một cuộc tấn công của Iran nhằm vào một trung tâm tác chiến tạm thời của Mỹ tại Kuwait.
“Điều đó phải có một lý do rất chính đáng. Và tôi có thể nói rằng nếu chúng tôi từng làm như vậy, họ sẽ bị tàn phá nặng nề đến mức không thể chiến đấu trên mặt đất,” tổng thống nói với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One khi được hỏi về khả năng đưa bộ binh.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết hôm Chủ nhật rằng đất nước ông “đủ khả năng” để tự vệ nếu Mỹ triển khai bộ binh.
“Chúng tôi là những người dũng cảm, chúng tôi có một nền văn minh vĩ đại. Chúng tôi đã bảo vệ đất nước mình hàng nghìn năm và sẽ tiếp tục làm như vậy lâu đến mức cần thiết,” ông nói trên chương trình Meet the Press.
“Không có thay đổi trong chính sách” về trừng phạt dầu Nga giữa lúc chiến tranh Iran.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết hôm Chủ nhật 08/3 rằng chính sách của chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với dầu mỏ của Nga không hề thay đổi, dù Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đầu tuần này đã nới lỏng một số hạn chế đối với mặt hàng này.
“Chính sách của Hoa Kỳ đối với Nga hoàn toàn không thay đổi,” Wright nói với người dẫn chương trình Jake Tapper trên chương trình “State of the Union” của CNN.
Hôm thứ Năm 05/3, Bessent viết trên mạng xã hội X rằng Bộ Tài chính đã cấp miễn trừ tạm thời 30 ngày để cho phép các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ mua dầu Nga. Động thái này diễn ra trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu tăng vọt trong thời gian Mỹ và Israel tiến hành các chiến dịch quân sự chống Iran — quốc gia kiểm soát eo biển Hormuz.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), năm ngoái gần 34% lượng dầu thô của thế giới đã đi qua eo biển này. Tuy nhiên, Iran đã đóng tuyến đường này sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel.
Tình trạng gián đoạn đó khiến giá xăng tại Mỹ tăng mạnh. Theo AAA, giá trung bình của một gallon xăng thường vào Chủ nhật đạt 3,45 USD, tăng từ 2,98 USD một tuần trước và gần 2,90 USD một tháng trước.
Cả chính quyền Joe Biden trước đây và chính quyền Trump hiện nay đều đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với dầu của Nga trong bối cảnh chiến tranh ở Ukraine. Bessent nói hôm thứ Năm rằng việc nới lỏng hạn chế cho Ấn Độ mua dầu Nga “sẽ không mang lại lợi ích tài chính đáng kể cho chính phủ Nga”, vì nó chỉ cho phép giao dịch đối với lượng dầu đã bị mắc kẹt trên biển.
Wright cũng nhắc lại quan điểm của Bộ trưởng Tài chính, cho biết Ấn Độ đã giảm nhập khẩu dầu Nga và đang mua nhiều dầu hơn từ Mỹ, Venezuela và các nước khác. Ông nói thêm rằng mình đã trao đổi với các quan chức Ấn Độ:
“Có rất nhiều dầu đang lênh đênh trên biển chờ dỡ xuống tại các nhà máy lọc dầu của Trung Quốc.”
Ông tiếp tục:
“Thay vì để nó chờ sáu tuần mới dỡ hàng ở đó, hãy đưa lượng dầu này sang sớm hơn, cho cập bến các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ để giảm nỗi lo thiếu hụt dầu, kiềm chế đà tăng giá và trấn an thị trường. Đây chỉ là một biện pháp thực tế với thời hạn rất ngắn.”
Thượng Nghị sĩ Kennedy không tin Trump sẽ gửi quân tới Iran.
Thượng Nghị sĩ John Kennedy (R-Louisiana) hôm Chủ nhật 08/3 cho biết ông không tin rằng Tổng thống Trump sẽ gửi binh sĩ Mỹ tới Iran trong bối cảnh xung đột hiện nay.
“Chúng ta sẽ biến một số khu vực ở Iran — những kẻ thù — thành thức ăn cho cá rồi rút lui. Tôi không tin tổng thống sẽ đưa quân vào. Thực tế, nếu ông ấy đưa quân vào, tiếng va chạm mà bạn nghe sẽ là tôi ngã sấp mặt, vì tôi sẽ ngất đi,” Kennedy nói trong chương trình Fox News Sunday trên kênh Fox News.
“Tôi nghĩ mọi chuyện sẽ chỉ mất vài tuần, và sau khi xong, việc lật đổ những kẻ đứng đầu đất này sẽ phụ thuộc vào những người tốt — và họ là những người tốt của Iran,” ông nói thêm.
Những bình luận của Kennedy được đưa ra trong bối cảnh các nhà lập pháp Đảng Dân chủ nói rằng họ không chắc chắn về mục tiêu của tổng thống liên quan đến các cuộc không kích ở nước ngoài.
Lập pháp Louisiana nói rằng mục tiêu của Trump là “tiêu diệt” hải quân, không quân và các cơ sở vũ khí của Iran đang sản xuất tên lửa và máy bay không người lái.
Kennedy cho biết Tehran đang tiến từng “bước nhỏ” để tái lập chương trình vũ khí hạt nhân và nói rằng tổng thống không cố gắng phát động chiến tranh mà đang “ngăn chặn” chiến tranh thông qua việc sử dụng lực lượng này.
“Tình báo của chúng ta rõ ràng cho thấy Iran đã thực hiện những bước nhỏ để khởi động lại chương trình hạt nhân. Họ sản xuất từ 200 đến 600 tên lửa mới mỗi tháng. Kế hoạch của họ là tích trữ đủ tên lửa để có thể hủy diệt Trung Đông nếu chúng ta quay lại để phá hủy chương trình hạt nhân của họ,” Kennedy nói với người dẫn chương trình Shannon Bream.
“Đó là lý do tôi nói Tổng thống Trump không — ông ấy không cố gắng gây chiến. Ông ấy đang cố gắng ngăn chặn chiến tranh. Ông ấy đã cố gắng đàm phán với Ayatollah. Ayatollah nói không với mọi thứ, ngoại trừ bữa trưa,” ông nói thêm.
Tuy nhiên, các lãnh đạo Iran đang âm mưu trả thù sau khi cáo buộc các cuộc không kích của chính quyền Trump liên tục vi phạm luật quốc tế và diễn ra giữa các cuộc đàm phán ngoại giao.
“Được chuẩn bị lâu dài cho chiến tranh này, Lực lượng Vũ trang mạnh mẽ của Iran đang đảm bảo rằng đây sẽ trở thành một vũng lầy cho bất cứ ai chọn theo đuổi nó. Chúng tôi đã đàm phán hai lần với chính quyền Mỹ này,” Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi viết trong một bài đăng hôm thứ Năm 05/3 trên mạng xã hội X.
“Cả hai lần, chúng tôi đều bị tấn công giữa các cuộc đàm phán. Họ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về máu đổ,” ông nói thêm.
Trong tuần đó, ông chỉ trích chính quyền Trump vì đã ném bom một nhà máy khử nước biển thành nước ngọt trên đảo Qeshm, ảnh hưởng đến nguồn nước cho 30 làng mạc.
Hiện nay vấn đề dầu khí dù bị bắn phá hay phong tỏa vẫn không quan trọng bằng nước ngọt cho người dân tại tất cả các quốc gia Vùng Vịnh ở Trung Đông. Khi Mỹ chỉ bắn tan một nhà máy lọc nước biển mặn thành nước ngọt, Iran đã cuống cuồng phản đối vì dân Iran thuộc 30 làng đã không có nước uống. Cơ thể con người có thể nhịn ăn đến khoảng 14 ngày, nhịn nước chỉ trong 7 ngày đã có thể chết và nhịn thở thì chỉ 5 phút là mất mạng. Hiện nay Israel và Iran đều bảo vệ tối đa các nhà máy lọc nước biển thành nước ngọt vì nếu bị đối phương bắn phá thì coi như dân chúng sẽ chết khát tập thể, trong khi chết vì đạn pháo thì lẻ tẻ mà thôi.
Iran cáo buộc rằng các cuộc không kích trước đó của Hoa Kỳ và Israel đã nhắm vào bệnh viện, một trường học và tòa nhà Hội đồng Chuyên gia tại Qom, nơi các lãnh đạo Iran tập trung để chọn người kế nhiệm Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei sau khi Đại giáo sĩ này và các viên chức cao cấp của chính phủ Iran đã bị giết trong các cuộc không kích vào rạng sáng ngày Thứ Bảy 28/2.
“Các cuộc tấn công vào bệnh viện tấn công trực tiếp vào sự sống. Tấn công vào trường học nhắm vào tương lai của một quốc gia. Nhắm vào bệnh nhân và trẻ em rõ ràng vi phạm các nguyên tắc nhân đạo. Thế giới phải lên án điều này,” Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian viết trong một bài đăng trên X hôm thứ Hai, sau khi các cuộc không kích bắt đầu.
Giá dầu tăng là “một cái giá rất nhỏ phải trả” để đảm bảo “an toàn và hòa bình”
Tổng thống Trump hôm Chủ nhật 08/3 cho biết việc giá dầu tăng là “một cái giá rất nhỏ phải trả” để đảm bảo “an toàn và hòa bình” trong bối cảnh xung đột của Mỹ với Iran.
“Giá dầu ngắn hạn, vốn sẽ giảm nhanh chóng khi mối đe dọa hạt nhân từ Iran bị triệt tiêu, là một cái giá rất nhỏ phải trả cho nước Mỹ và Thế giới về An toàn và Hòa bình,” Trump viết trong một bài đăng trên Truth Social vào tối Chủ nhật hôm nay 08/3.
“CHỈ NHỮNG KẺ NGU MỚI NGHĨ KHÁC ĐI!” ông nhấn mạnh thêm.
Xung đột của Mỹ tại Iran đã khiến giá dầu và khí đốt trong nước tăng mạnh gần đây, với mức trung bình quốc gia của Mỹ cho một gallon xăng thường tăng 14% từ tuần trước đến thứ Bảy, theo dữ liệu từ AAA.
Iran đã thực tế đóng cửa eo biển Hormuz.
Eo biển Hormuz là tuyến đường biển hẹp dẫn khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu từ Vùng Vịnh Ba Tư đến Ấn Độ Dương và các khu vực khác.
Trump quan tâm đến các vấn đề kinh tế, khi cử tri liên tục xếp mức giá cả phải chăng gần đầu danh sách những vấn đề họ quan tâm trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Bộ Tài chính Mỹ cho biết họ sẽ sớm công bố kế hoạch nhằm giảm bớt chi phí năng lượng tăng cao.
Giá dầu thô West Texas Intermediate vượt 91 USD/thùng vào lúc 4 giờ chiều theo giờ EST thứ Sáu 06/3, tăng 10 USD trong ngày đó. Dầu thô Brent — chuẩn mực quốc tế — tăng 7 USD lên 92 USD trong cùng khoảng thời gian. Giá xăng cho xe hơi tại California trong ngày Chủ Nhật 08/3 đã lên trung bình 5 Đôla cho mỗi Gallon.
Centcom đưa ra cảnh báo an toàn cho dân thường Iran
U.S. Central Command (Centcom) đã đưa ra cảnh báo an toàn cho dân thường Iran giữa lúc xung đột hiện tại giữa Mỹ và Iran, cho biết chính quyền Iran “đang sử dụng các khu vực dân cư đông đúc để tiến hành các hoạt động quân sự.”
“U.S. Central Command (CENTCOM) đưa ra cảnh báo an toàn cho dân thường ở Iran vào ngày 8/3, khi chế độ khủng bố của Iran công khai phớt lờ sự an toàn của người vô tội,” Centcom cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội X vào sáng Chủ nhật 08/3.
“Chế độ Iran đang sử dụng các khu vực dân cư đông đúc để tiến hành các hoạt động quân sự, bao gồm phóng máy bay không người lái tấn công một chiều và tên lửa đạn đạo. Quyết định nguy hiểm này đe dọa mạng sống của tất cả dân thường ở Iran vì các địa điểm được dùng cho mục đích quân sự sẽ mất đi trạng thái được bảo vệ và có thể trở thành mục tiêu quân sự hợp pháp theo luật quốc tế,” bài đăng tiếp tục.
Vào Chủ nhật hôm nay 08/3, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Iran có thể tự vệ nếu Mỹ tiến hành xâm nhập bộ binh.
“Hiện tại chúng tôi đủ khả năng. Chúng tôi có những binh sĩ rất dũng cảm, sẵn sàng đối đầu bất cứ kẻ thù nào xâm nhập lãnh thổ của chúng tôi, chiến đấu với họ, tiêu diệt và phá hủy họ,” Araghchi nói trên chương trình “Meet the Press” của NBC.
Các quan chức chính quyền Trump, bao gồm cả Tổng thống Trump, chưa phủ nhận khả năng triển khai quân bộ binh vào Iran.
“Lực lượng Iran đang sử dụng các khu vực đông dân cư xung quanh dân thường ở các thành phố như Dezful, Esfahan và Shiraz để phóng máy bay không người lái tấn công và tên lửa đạn đạo,” Centcom cho biết trong bài đăng ngày Chủ nhật.
“Lực lượng Mỹ kêu gọi mạnh mẽ dân thường ở Iran hãy ở nhà. Chế độ Iran đang cố tình đặt mạng sống vô tội vào nguy hiểm.”
Con trai của cố Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei đã được các giáo sĩ Iran chọn làm lãnh đạo tiếp theo của Iran.
Theo truyền thông nhà nước Iran, một Hội đồng gồm 88 giáo sĩ Hồi giáo Iran đã bầu Mojtaba Khamenei sau khi cha ông là Đại giáo sĩ Ayatollah Ali Khamenei đã bị tiêu diệt trong một cuộc không kích của Mỹ và Israel vào rạng sáng Thứ Bảy 28/2 mở đầu cho chiến tranh Iran kéo dài đến hôm nay đã qua ngày thứ chín của tuần lễ thứ nhì.
Các giáo sĩ Iran chọn con trai của Khamenei làm lãnh đạo tối cao kế tiếp
Các phương tiện truyền thông nhà nước Iran hôm Chủ nhật 08/3 đưa tin, các giáo sĩ Iran đã bầu con trai của cố Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei làm lãnh đạo tiếp theo của đất nước, trong bối cảnh Mỹ và Israel tiếp tục tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran.
Mojtaba Khamenei được một hội đồng gồm 88 giáo sĩ Iran bầu chọn sau khi người cha là Đại giáo sĩ Ayatollah Ali Khamenei 86 tuổi của ông qua đời do bị Mỹ-Israel tấn công rạng sáng thứ Bảy 28/2, người đã cai trị đất nước trong ba thập kỷ.
Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, là con trai thứ hai của cố lãnh đạo Ali Khamenei và đã từng bị Mỹ trừng phạt vào năm 2019 vì nắm quyền lực điều hành đáng kể mặc dù “chưa từng được bầu hoặc bổ nhiệm vào bất kỳ chức vụ chính phủ nào.”
CNN đưa tin việc truyền ngôi từ cha sang con bị phản đối trong giới giáo sĩ Hồi giáo dòng Shiite vì điều này gợi nhớ đến chế độ quân chủ di truyền mà cuộc cách mạng đã lật đổ vào năm 1979.
Các quan chức Mỹ cho biết họ không có ý định tiến hành đàm phán ngoại giao với Iran cho đến khi hoạt động quân sự của Mỹ kết thúc. Tổng thống Trump đã đưa ra những phát biểu mâu thuẫn về mục tiêu và thời gian của cuộc chiến với Iran, vừa thúc đẩy thay đổi chế độ ở nước này, vừa nói rằng Mỹ muốn loại bỏ mối đe dọa quân sự từ Iran.
Trump cũng ám chỉ rằng ông sẵn sàng để chế độ hiện tại tồn tại nếu xuất hiện một quan chức đồng ý thực hiện các yêu cầu của Mỹ. Một số yêu cầu này bao gồm: không làm giàu uranium có thể dùng cho vũ khí hạt nhân, chấm dứt chương trình tên lửa đạn đạo của Iran và chấm dứt các nhóm tay sai khủng bố.
Trong hệ thống chính trị của Iran, lãnh tụ tối cao là quan chức chính trị quyền lực nhất. Quyền lực hiến định của ông mở rộng trên hệ thống tư pháp, lực lượng vũ trang thường trực, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và truyền thông do nhà nước kiểm soát.
Tuy nhiên, mối quan hệ hiện tại giữa Larijani Khamenei và Ali Larijani, Tổng thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, vẫn chưa rõ ràng. Những tuần gần đây, Larijani được phép tự do điều hành đất nước, theo báo The New York Times, trong bối cảnh các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đang rình rập.
Bộ Tài chính Mỹ cho biết Khamenei làm việc chặt chẽ với IRGC và Lực lượng Dân quân Basij để thúc đẩy “tham vọng khu vực gây bất ổn của cha ông và các mục tiêu áp bức trong nước.”
IRGC là lực lượng quân sự có nhiệm vụ bảo vệ lãnh tụ tối cao. Hệ thống giáo sĩ Iran chịu trách nhiệm xuất khẩu Cách mạng Hồi giáo ra ngoài biên giới Iran, hỗ trợ các nhóm tay sai khủng bố và thực hiện các cuộc tấn công trên toàn thế giới.
Các lực lượng IRGC và Basij cũng liên quan đến việc trấn áp bạo lực người biểu tình, gần đây nhất là cái chết của khoảng 20.000 người trong các cuộc biểu tình từ tháng 12 đến tháng 1.
“Mojtaba Khamenei đã nổi lên như một nhân vật bí ẩn nhưng quyền lực trong hệ thống Iran,” tổ chức United Against Nuclear Iran (UANI - “Liên minh chống Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.”), một tổ chức phi lợi nhuận và phi đảng phái, viết trong một đánh giá.
Larijani Khamenei đóng vai trò “kết hợp giữa trợ lý, người tin cẩn, người giữ cổng và người môi giới quyền lực,” UANI viết. Tổ chức này cho biết những năm đầu đời của ông chịu ảnh hưởng từ những bài giảng cách mạng của cha ông chống lại vua Shah lúc bấy giờ, và ông chứng kiến cha mình bị đày ra nước ngoài nhiều năm.
Larijani Khamenei cũng chứng kiến cha mình trở về Iran hậu cách mạng năm 1979, thăng tiến trong chính trị và cho phép các gia đình của giới tinh hoa tiếp cận giáo dục.
UANI cho biết Larijani Khamenei phục vụ trong Chiến tranh Iran-Iraq tại trung đoàn Habib, và điều này giúp ông xây dựng quan hệ với những người sau này trở thành các nhân vật lãnh đạo trong IRGC.
Đại giáo chủ Ali Khamenei được bầu làm lãnh tụ tối cao năm 1989, và UANI viết rằng con trai ông Larijani Khamenei đã giành được vị thế và ảnh hưởng trong suốt hơn ba thập kỷ cầm quyền của cha mình.
“Mojtaba Khamenei đã kết hôn với con gái của cựu Chủ tịch Quốc hội Gholam Ali Haddad-Adel, là người quyền lực nhất trong số các con trai của lãnh tụ tối cao Iran,” UANI viết.
Cựu Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân về xung đột Iran.
Cựu Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hoa Kỳ Mike Mullen hôm Chủ nhật 08/3 bày tỏ lo ngại về khả năng xung đột kéo dài của Mỹ ở Iran — cuộc xung đột đã khiến bảy quân nhân Mỹ thiệt mạng tính đến Chủ nhật hôm nay.
“Chúng ta có bạn bè và đồng minh ở đó. Kinh tế thế giới, phần lớn, phụ thuộc vào việc tuyến đường biển ở Eo biển Hormuz vẫn mở và cách các thị trường phản ứng với tình hình này. Du lịch, kinh tế — sinh kế trong khu vực thực sự đang hoàn toàn ngừng trệ ngay lúc này,” Mullen nói với Martha Raddatz của ABC News trong chương trình “This Week.”
“Vì vậy, có rất nhiều yếu tố đang diễn ra mà chúng ta không thể dự đoán. Và chắc chắn, điều này cũng đã xảy ra ở Iraq và Afghanistan. Tôi lo ngại rằng tình hình này sẽ kéo dài. Những cuộc chiến như thế này không bao giờ kết thúc nhanh chóng. Ít nhất là trong vài thập kỷ vừa qua thì chưa từng có,” ông bổ sung.
Tuần trước, Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc không kích vào Iran sau nhiều tuần căng thẳng giữa Mỹ và Iran. Iran ngay sau đó trả đũa bằng cách tấn công Israel và các quốc gia vùng Vịnh, bao gồm Qatar và Ả Rập Saudi.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (Centcom) hôm Chủ nhật 08/3 thông báo rằng một quân nhân Mỹ thứ bảy đã thiệt mạng trong xung đột với Iran.
Vào thứ Bảy, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi một lần nữa cảnh báo về việc trả đũa nhằm vào Mỹ.
“Nếu Tổng thống Trump tìm cách leo thang, thì đó chính xác là điều mà Lực lượng Vũ trang Mạnh mẽ của chúng tôi đã chuẩn bị từ lâu, và đó cũng là điều ông ấy sẽ nhận được,” Araghchi nói trên nền tảng X.
“Trách nhiệm về bất kỳ sự gia tăng nào trong việc Iran thực hiện quyền tự vệ sẽ hoàn toàn thuộc về chính quyền Mỹ,” ông nhấn mạnh.
Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi hôm Chủ nhật 08/3 cho biết nước ông có thể tự bảo vệ nếu xảy ra một cuộc xâm nhập bằng quân bộ binh của Mỹ.
“Hiện tại, chúng tôi đủ khả năng. Chúng tôi có những binh sĩ rất dũng cảm, sẵn sàng đối đầu với bất kỳ kẻ thù nào xâm nhập vào đất của chúng tôi, chiến đấu với họ, tiêu diệt và phá hủy họ,” Araghchi nói với người dẫn chương trình Kristen Welker trên NBC trong chương trình “Meet the Press.”
Tổng thống Trump và các quan chức khác trong chính quyền chưa loại trừ khả năng gửi quân bộ vào Iran, khi xung đột giữa Mỹ – Israel với quốc gia Trung Đông này bước vào tuần thứ hai. Tính đến nay, bảy binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng trong cuộc xung đột.
“Việc đó phải có lý do rất chính đáng. Và tôi sẽ nói rằng nếu chúng tôi làm điều đó, họ sẽ bị tàn phá đến mức không thể chiến đấu ở cấp độ mặt đất,” tổng thống Trump nói với các phóng viên trên Air Force One hôm thứ Bảy 07/3, khi đề cập việc đưa quân bộ binh Mỹ vào Iran.
Bộ trưởng Ngoại giao Iran phản đối việc Trump kêu gọi Iran phải “ĐẦU HÀNG VÔ ĐIỀU KIỆN” để chấm dứt chiến tranh.
Araghchi nói rằng Iran “sẽ không bao giờ” làm điều đó. Ông cũng chỉ trích tổng thống Trump về việc ông cho rằng mình nên tham gia vào việc lựa chọn lãnh đạo tiếp theo của Iran.
“Chúng tôi không cho phép ai can thiệp vào công việc nội bộ của chúng tôi,” Araghchi nói hôm Chủ nhật. “Việc này thuộc về người dân Iran để bầu lãnh đạo mới. Họ đã bầu Hội đồng Chuyên gia, và Hội đồng Chuyên gia sẽ làm nhiệm vụ. Đây chỉ là việc của người dân Iran, không phải việc của ai khác.”
Hãng tin Fars của Iran sau đó hôm Chủ nhật đưa tin Hội đồng Chuyên gia của nước này đã chọn Mojtaba Khamenei, con trai của Ayatollah Ali Khamenei — người đã thiệt mạng trong ngày đầu tiên của các cuộc không kích Mỹ – Israel — làm lãnh đạo tối cao tiếp theo của Iran. Trump nói với Axios hôm thứ Năm rằng Khamenei trẻ hơn sẽ là một lựa chọn “không thể chấp nhận” làm lãnh đạo tiếp theo.
Tính đến thứ Bảy, các cuộc không kích Mỹ – Israel tại Iran đã làm 1.205 người thiệt mạng, bao gồm ít nhất 194 trẻ em, theo Cơ quan Tin tức Hoạt động Nhân quyền có trụ sở tại Mỹ cho hay.
Thượng Nghị sĩ Đảng Dân chủ: Quốc hội nên cấp kinh phí cho 4 cơ quan thuộc DHS
Thượng Nghị sĩ Tim Kaine (D-Va.) hôm Chủ nhật cho biết các Dân biểu Đảng Dân chủ muốn cấp kinh phí cho một số cơ quan thuộc Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS), ngoại trừ Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) và Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP).
“Chúng ta cứ thông qua các dự luật cấp kinh phí đó. Hãy giới hạn cuộc thảo luận về cải cách ICE và CBP chỉ riêng ở hai cơ quan này và cấp kinh phí cho các cơ quan còn lại. Cho đến nay, các Dân biểu Cộng hòa đã ngăn chặn những nỗ lực đó. Chúng tôi muốn cấp kinh phí cho TSA (Cơ quan An ninh Vận tải), FEMA (Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang), Coast Guard (Tuần duyên Mỹ) và CISA (Cơ quan An ninh Mạng và Hạ tầng),” Kaine nói trong chương trình “Face the Nation” của CBS.
“Chúng tôi muốn cấp kinh phí cho các cơ quan đó. Và chúng tôi đã có một thỏa thuận cấp kinh phí đã được thương lượng giữa cả hai đảng và hai viện. Vậy thì hãy thực hiện thôi,” ông nói thêm.
Các Dân biểu Đảng Dân chủ đã lên tiếng chỉ trích các hoạt động di trú trên toàn quốc sau cái chết của hai công dân Mỹ do lực lượng di trú liên bang gây ra.
Nhiều nhà lập pháp đã yêu cầu Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem bị bãi nhiệm như một điều kiện để phê duyệt kinh phí cho DHS và Kristi Noem đã bị Tổng thống Trump sa thải hôm thứ Năm 05/3, điều này nhận được sự hoan nghênh từ cả Dân biểu Cộng hòa và Dân chủ.
Tuy nhiên, các Dân biểu Đảng Dân chủ cho rằng cần thực hiện thêm các thay đổi, bao gồm yêu cầu trát tòa cho các hoạt động di trú, bỏ khẩu trang đối với nhân viên di trú liên bang và bắt buộc dùng camera gắn trên cơ thể.
Kaine cho biết ICE và CBP đã nhận kinh phí vào mùa hè năm ngoái.
“Họ không thiếu tiền. Chúng ta có thể tiếp tục thảo luận cải cách ở đó,” ông nói về hai cơ quan này.
Đầu tuần này, Thượng Nghị sĩ Patty Murray (Wash.), người đứng đầu các khoản chi của Đảng Dân chủ, đã cố gắng thông qua một dự luật cấp kinh phí cho DHS, loại trừ ICE, CBP và văn phòng bộ trưởng ngay trước khi Noem bị sa thải. Tuy nhiên, yêu cầu đồng thuận nhất trí này bị Thượng Nghị sĩ Katie Britt (R-Ala.) bác bỏ.
Việc đóng cửa một phần đang kéo dài sang tuần thứ tư khi các nhà lập pháp vẫn bế tắc.
Lãnh đạo Đa số Thượng viện John Thune (R-S.D.) cho biết các đồng nghiệp Dân chủ “hoàn toàn không muốn cố gắng giải quyết vấn đề này,” nhưng Kaine phủ nhận.
“Chúng tôi đã đưa vấn đề này ra tại Thượng viện, nhưng các Dân biểu Cộng hòa cho đến nay vẫn bác bỏ. Họ nói, ‘Các ông phải cấp kinh phí cho tất cả hoặc không gì cả.’ Chúng tôi nói, chúng tôi đã đồng ý về tất cả các cơ quan khác. Hãy làm điều đó. Nhưng ICE và CBP cần cải cách,” Thượng Nghị sĩ Virginia nói hôm Chủ nhật.
“Chúng tôi đã làm rõ điều này, và công dân Mỹ muốn có cải cách. Đó là trọng tâm hiện nay. Và họ có đủ tiền vì các Dân biểu Cộng hòa đã cấp cho họ vào mùa hè năm ngoái trong dự luật hòa giải.”
HẠNH DƯƠNG
Tổng hợp.
www.Vietpressusa.us